تهران بهعنوان مرکز سیاسی و اداری، کانون اقتصادی و اولین منطقه صنعتی کشور شناخته میشود. عواملی همچون پایتخت بودن، وجود کارخانهها، کارگاهها و مراکز صنعتی و داشتن مجموعهای از جاذبههای گردشگری باعث شده که وضعیت اشتغال تهران نسبتا مساعد باشد. اما از سویی دیگر، عواملی مانند افزایش جمعیت، افزایش بیرویه مهاجرت در سالهای اخیر، نبود زیر ساخت و افزایش فارغ التحصیلان، چالشهایی را نیز در حوزه اشتغال و استخدام در تهران ایجاد کرده است.
در مقاله پیش رو به بررسی وضعیت اشتغال و استخدام تهران پرداخته و نرخ بیکاری و اشتغال آن را بررسی خواهیم نمود. علاوه بر این، حوزههای شغلی موجود در این شهر و استان را معرفی کرده، عوامل موثر بر نرخ بیکاری و اشتغال و چالشهای اشتغال در تهران را ارزیابی نموده و در نهایت، راهکارهایی برای افزایش اشتغال در تهران ارائه خواهیم نمود.
بررسی وضعیت اشتغال تهران و آمارهای موجود در این زمینه

طبق آمار موجود، تهران نیمی از بخش صنعت را به خود اختصاص داده و از این نظر نقش مهمی را در اقتصاد ایران ایفا میکند. از جمله صنایع موجود در شهر و استان تهران میتوان به صنایعی همچون خودروسازی، برق و الکترونیک، منسوجات، سیمان، تسلیحات نظامی و محصولات شیمیایی اشاره کرد.
علاوه بر این، پالایشگاههای وسیعی مانند پالایشگاه نفت تهران و کارخانههای مهمی از جمله کارخانه ایرانخودرو در تهران قرار دارند. مرکزیت و پایتخت بودن تهران و وجود جاذبههای گردشگری نیز به مساعد شدن وضعیت اشتغال تهران کمک کردهاند.
باتوجه به توضیحات گفته شده، فرصتهای شغلی مناسبی برای افراد در حوزههای مختلف پدید آمدهاند. بهگونهای که افراد بسیاری در قالب انواع گزینههای استخدامی همچون رسمی، قراردادی یا پروژهای شاغل شده و به فعالیت در مشاغل مختلف پرداختهاند.
طبق آمار رسمی منتشر شده توسط مرکز آمار، نرخ بیکاری کشور در سال 1401، 9 درصد بوده است. این در حالی است که نرخ بیکاری در استان تهران 7.4 درصد و پایینتر از میانگین نرخ بیکاری کشور ثبت شده است. نرخ بیکاری در بهار 1402 نیز در استان تهران، 7.6 درصد گزارش شده است.
افراد شاغل (نرخ اشتغال) سال 1401 در استان تهران نیز 92.6 درصد بودهاند. از این میان، بیشترین اشتغال با نرخ اشتغال 63.1 درصد، مربوط به بخش خدمات است. سهم اشتغال بخش صنعت نیز 35 درصد بوده و بخش کشاورزی نیز با نرخ اشتغال 1.9 درصد، کمترین اشتغال در تهران را به خود اختصاص داده است.
باتوجه به توضیحات گفته شده و مطابق با آمار منتشر شده، وضعیت اشتغال و استخدام در تهران نسبتا مساعد بوده و فرصتهای مناسبی را برای افراد در حوزههای مختلف فراهم میکند. اما همانطور که پیشتر گفته شد، عواملی همچون افزایش جمعیت، افزایش تعداد فارغالتحصیلان دانشگاه ها، افزایش بیرویه مهاجرت و نبود زیرساختهای کافی، وضعیت کار در تهران در سالهای اخیر را با چالشهایی نیز روبهرو کرده است. مسئولین باید به این چالشها توجه کرده و تدبیرهایی برای رفع آنها بیندیشند. در بخشهای بعدی بهتفصیل به این موضوعات خواهیم پرداخت.
مطلب مرتبط: چگونه در کمترین زمان ممکن، فرصت های شغلی تهران را پیدا کنیم؟
عوامل موثر بر نرخ بیکاری و وضعیت اشتغال تهران
تهران بهعنوان پایتخت ایران و یکی از شهرهای پرجمعیت کشور، با چالشهایی مواجه است که بر نرخ بیکاری و اشتغال در این شهر تأثیر میگذارند. در این بخش به بررسی عوامل مختلف تاثیرگذار بر بازار کار تهران و نقش آنها در افزایش یا کاهش نرخ بیکاری و وضعیت اشتغال تهران خواهیم پرداخت.
رشد جمعیت و نیروی کار جوان
رشد جمعیت در تهران و ورود جوانان به بازار کار باعث افزایش رقابت و سختتر شدن شرایط کاری میشود. نیروی کار جوان به دلیل تأثیرگذاری قابلتوجه در اشتغال و بیکاری، باید موردتوجه ویژه قرار گیرد. سیاستها و برنامههای حمایتی برای افزایش اشتغال جوانان و ایجاد فرصتهای شغلی مناسب برای این قشر اهمیت بالایی دارد.
رشد صنعت و توسعه کارخانهها
یکی از عوامل مهم در وضعیت اشتغال تهران و کاهش بیکاری، صنعت و تولید در تهران است. توسعه کارخانهها و واحدهای صنعتی، فرصتهای شغلی مختلفی را ایجاد کرده و به افزایش اشتغال کمک میکند. همچنین، تأمین نیازهای بازار داخلی و صادرات محصولات تولیدی از اهمیت بالایی برخوردار است.
تحصیلات و مهارتهای کاری
مهارتهای کاری و تحصیلات افراد نیز نقش مهمی در اشتغال و بیکاری دارند. افراد با تحصیلات و مهارتهای بالا، اغلب بهراحتی فرصتهای شغلی پیدا کرده و در بازار کار رقابتپذیر، موفقتر عمل میکنند. ارتقای سطح تحصیلات و ارتقای مهارتهای کاری، بهعنوان یک راهحل مهم برای کاهش بیکاری و افزایش اشتغال مطرح است.
سیاستها و برنامههای اشتغالی
سیاستها و قوانین کاری نیز اثر قابلتوجهی بر روی بازار کار تهران دارند. سیاستهای حمایتی از کارآفرینان و کسبوکارها، به ایجاد شغل و کاهش بیکاری منتهی خواهند شد. همچنین، قوانین مرتبط با استخدام، حقوق و شرایط کاری، ارتباط مستقیمی با اشتغال و نرخ بیکاری دارند.
اقتصاد و رکود اقتصادی
وضعیت اقتصادی کشور و رکود اقتصادی نیز تأثیر مستقیمی بر بازار کار و وضعیت اشتغال تهران دارند. رونق اقتصاد، ایجاد فرصتهای شغلی و افزایش اشتغال را تسهیل میکند؛ درحالیکه رکود اقتصادی باعث کاهش فعالیتهای اقتصادی و افزایش بیکاری میشود. برنامهریزیهای اقتصادی مؤثر و کارآمد، برای مقابله با رکود و افزایش شغل و کاهش بیکاری، ضروری است.
امکانات و زیرساختهای تهران
توانمندیهای شهری مانند زیرساختها، امکانات، تجهیزات و نهادها نیز بر بازار کار و نرخ بیکاری تأثیرگذارند. شهر تهران بهعنوان یک مرکز اقتصادی، صنعتی و تجاری، دارای توانمندیهایی است که میتواند جذابیتهای خاصی برای ایجاد فرصتهای شغلی ایجاد کرده و به کاهش بیکاری کمک کند.
تأثیر فناوری و روند دیجیتالیشدن مشاغل
فناوری و روند دیجیتالیشدن مشاغل نیز به طور قابلتوجهی بر بازار کار و وضعیت اشتغال تهران تأثیر میگذارد. تغییرات در فناوریها و نیازهای بازار کار، میتواند باعث ایجاد فرصتهای شغلی جدید و یا کاهش فرصتهای شغلی موجود شود. مهارتهای دیجیتالی و آشنایی با فناوریهای نوین، بهعنوان یکی از نیازهای روز بازار کار، اهمیت دارد.
سرمایهگذاریهای بخش خصوصی و عمومی
بخش خصوصی و عمومی نقش مهمی در اشتغال و بیکاری دارند. سرمایهگذاریهای بخش خصوصی و ایجاد شغلهای جدید توسط آنها، از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین، نقش بخش عمومی بهعنوان ایجادکننده فرصتهای شغلی در بخشهای عمومی و توسعه نیروی انسانی، حائز اهمیت است.
کارآفرینی و کسبوکارهای کوچک
کارآفرینی و کسبوکارهای کوچک و متوسط نقش مهمی در ایجاد اشتغال و کاهش بیکاری دارند. ایجاد فرصتهای شغلی جدید و اشتغال خود از طریق کارآفرینی، بهعنوان راهحل مؤثری برای بهبود بازار کار و وضعیت اشتغال تهران مطرح است.
بیشتر بخوانید: معرفی معروفترین استارتاپهای استان تهران
پدیده مهاجرت
مهاجرت داخلی بهعنوان پدیدهای رایج در تهران، تأثیرگذاری مستقیمی بر بازار کار دارد. ورود افراد جدید به بازار کار و یا ترک آن تأثیر قابلتوجهی بر نرخ بیکاری و اشتغال دارد. مدیریت مناسب این امر و ایجاد فرصتهای شغلی مناسب برای مهاجران، بهعنوان یک چالش مهم، مطرح است.
عوامل اقتصادی و اجتماعی
عوامل اقتصادی و اجتماعی نیز در نرخ بیکاری و اشتغال تأثیرگذار هستند. مسائلی همچون فقر، بیکاری خانوادهها، شرایط اقتصادی، تورم و نرخ بهرهوری، از جمله عواملی هستند که میتوانند بازار کار را تحتتأثیر قرار دهند. تدبیر اندیشیدن برای مدیریت این عوامل و کاهش تأثیرات منفی آنها بر بازار کار، اهمیت بالایی دارد.
تعداد و نوع مراکز آموزشی
تعداد و نوع مراکز آموزشی و آموزش حرفهای در تهران نقش مهمی در وضعیت اشتغال تهران ایفا میکنند. تأمین زیرساختهای آموزشی و ارتقای کیفیت آموزشها، بهعنوان یکی از راهکارهای مؤثر، برای کاهش بیکاری و افزایش اشتغال، ضروری است.
اقتصاد دانشبنیان و نوآوری
اقتصاد دانشبنیان و نوآوری نیز تأثیر مستقیمی بر بازار کار دارد. پژوهشها و نوآوریهای صورتگرفته در حوزههای مختلف، ایجاد فرصتهای شغلی جدید و افزایش اشتغال را تسهیل میکند. سیاستها و برنامههای حمایتی از اقتصاد دانشبنیان و نوآوری، بهعنوان یکی از چالشهای اصلی در اشتغال و بازار کار، مطرح است.
میزان پروژههای عمرانی
میزان پروژههای عمرانی نقش مهمی در وضعیت اشتغال تهران دارد. اجرای پروژههای بزرگ بهعنوان منابعی برای ایجاد اشتغال، از اهمیت بالایی برخوردار است.
میزان مشاغل خانگی و دورکاری
مشاغل خانگی و دورکاری، نقش مهمی در کاهش بیکاری و افزایش اشتغال دارند. ایجاد این فرصتها و حمایت از دورکاری، بهعنوان یکی از راهحلهای مؤثر، در اشتغال و بازار کار مطرح است.
حمایت از کارآفرینی
حمایت از کارآفرینی و کارآفرینان نیز نقش مهمی در اشتغال و بیکاری دارد. ایجاد شغل های جدید توسط کارآفرینان و تسهیل در راهاندازی کسبوکارهای نوپا، بهعنوان یکی از راهکارهای مؤثر، در کاهش بیکاری و بهبود وضعیت اشتغال تهران شناخته میشود.
حمایت از صنایع محلی و بازارهای کوچک
حمایت از صنایع محلی و بازارهای کوچک نیز نقش مهمی در اشتغال و بیکاری دارد. تشویق به خرید از صنایع محلی و حمایت از کارآفرینان محلی، بهعنوان یکی از راهکارهای اصلی، برای توسعه اشتغال و بازار کار تلقی میشود.
حمایت از اشتغال زنان در صنایع مختلف
حمایت از اشتغال زنان در صنایع مختلف نیز بهعنوان یکی از راههای مؤثر در افزایش اشتغال و کاهش بیکاری مطرح است. تسهیل در استفاده از توانمندیها و مهارتهای زنان در صنایع مختلف، بهعنوان یک راهحل مهم برای بهبود وضعیت اشتغال زنان شناخته میشود.
حمایت از اشتغال جوانان و فارغ التحصیلان
حمایت از اشتغال جوانان و دانشآموختگان نیز از جمله راههای اصلی برای کاهش بیکاری و بهبود وضعیت اشتغال تهران است. ایجاد فرصتهای شغلی مناسب برای جوانان و فارغالتحصیلان، بهعنوان یکی از هدفهای اصلی برای توسعه اشتغال و بازار کار شناخته میشود.
معرفی فرصتهای شغلی مختلف در تهران

تهران بهعنوان پایتخت ایران، یکی از پرجمعیتترین شهرها و مراکز اقتصادی کشور است. این شهر باتوجه به امکانات و زیرساختهای اقتصادی و صنعتی خود، فرصتهای شغلی متنوع و مناسبی را برای افراد مختلف فراهم کرده است. در ادامه به معرفی حوزههای مختلف کار در تهران خواهیم پرداخت.
حوزه صنعت
حوزه صنعت در تهران شامل تولید کالاها و محصولات مختلف است. این حوزه شغلی اشتغال زیادی را فراهم نموده و کارکنان بسیاری در کارخانهها و واحدهای تولیدی مشغول به کار هستند. تهران بهعنوان مرکز صنعتی کشور، صنایع مختلفی از جمله صنعت خودروسازی، الکترونیک، فلزات، پوشاک و… را در بر میگیرد.
حوزه خدمات
حوزه خدمات یکی از پرطرفدارترین و رایجترین حوزههای شغلی در تهران است. این حوزه شامل انواع خدمات مانند خدمات رستورانی، هتلداری، مراقبت از سلامتی، خدمات فنی و مهندسی، حملونقل و… میشود. کیفیت خدمات در این حوزه میتواند تأثیر بسزایی در جذب گردشگران و افزایش رضایتمندی مشتریان داشته باشد.
حوزه تجارت
تهران بهعنوان قطب اقتصادی کشور، یکی از مراکز اصلی تجارت و بازرگانی است. فروشگاهها، بازارها، مراکز خرید و معاملات تجاری متعددی در این شهر فعال هستند. تجارت در تهران به ایجاد فرصتهای کسبوکار و ارتقای اقتصاد منطقه و کشور کمک میکند. این حوزه نقش موثری در بهبود وضعیت اشتغال تهران داشته است.
حوزه فناوری اطلاعات
حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در تهران بهسرعت درحالرشد و گسترش است. شرکتها و استارتاپهای فناوری در این شهر به دنبال توسعه نرمافزارها، خدمات دیجیتال، امنیت سایبری و… هستند. در این حوزه شغلی، افراد با مهارتهای فنی و کاربردی متناسب با تکنولوژیهای روز دنیا، مشغول به کار میشوند.
صنعت ساختمان و عمران
با رشد شهری و نیاز به ساختوساز و توسعه زیرساختها در تهران، صنعت ساختمان و عمران نیز به یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی این شهر تبدیل شده است. مهندسان، کارگران ساختمانی، معماران و مدیران پروژهها فرصتهای شغلی ارزشمندی دارند.
حوزه بهداشت و درمان
با توجه به جمعیت بالای تهران، حوزه بهداشت و درمان نیز از اهمیت بسیاری برخوردار است. پزشکان، پرستاران، تکنسینهای پزشکی و کادرهای اداری در بیمارستانها و مراکز درمانی مختلف میتوانند در فرصتهای شغلی مختلف این حوزه مشغول به کار شوند.
بازاریابی و فروش
صنعت بازاریابی و فروش نیز از جمله حوزههایی است که در تهران رونق بسیار خوبی دارد. شرکتها به دنبال کارشناسان بازاریابی، فروش و روابطعمومی هستند تا به تبلیغات و فروش محصولات و خدمات خود بپردازند.
حملونقل و رانندگی
به دلیل ترافیک شدید در تهران، حملونقل عمومی و خصوصی اهمیت زیادی پیدا کرده است. رانندگان تاکسی، اتوبوس، مترو و همچنین کارشناسان حملونقل فرصتهای شغلی مطمئنی را در این حوزه دارند. بنابراین، این حوزه نیز نقش موثری در بهبود وضعیت اشتغال تهران داشته است.
مشاغل آنلاین
در دنیای امروز، با گسترش فضای مجازی، مشاغل آنلاین نیز به یکی از محبوبترین فرصتهای اشتغال تبدیل شدهاند. ایجاد فروشگاههای آنلاین، تولید محتوا، طراحی گرافیک و مدیریت شبکههای اجتماعی تنها بخشی از مشاغل آنلاینی هستند که میتوان در تهران به دست آورد.
حوزه هنر و رسانه
تهران، فضای مناسبی را برای فعالیتهای هنری و رسانهای فراهم میآورد. فیلمسازی، تئاتر، موسیقی، نقاشی و… از جمله زمینههای شغلی این حوزه هستند. افراد با استعداد هنری و خلاق در این حوزه به شهرت و موفقیت میرسند.
حوزه آموزشی
تهران با داشتن دانشگاهها، مدارس و موسسات آموزشی برجسته، بهعنوان مرکز آموزشی کشور شناخته میشود. این حوزه شغلی افراد را در زمینه تدریس، تحقیقات علمی و مدیریت آموزشی مشغول به کار میکند.
مشاغل خانگی
حوزه مشاغل خانگی در تهران یکی از حوزههای شغلی مهم است که افراد با تمایل به کار از خانه و محیط خانگی میتوانند در آن فعالیت کنند. این نوع مشاغل از یک سو به افزایش اشتغال و کارآفرینی کمک کرده و از سوی دیگر به ارائه خدمات و تولید کالاهای باکیفیت در بازار کمک میکنند.
مطالب مرتبط: همه چیز درباره استخدام در تهران
بررسی چالشهای اشتغال در تهران

همانطور که پیشتر گفته شد، تهران همچنان با چالشهای متعددی در حوزه اشتغال روبروست که میتواند در جامعه و اقتصاد منطقه تأثیر گذار باشد. در ادامه به معرفی چالشهای اساسی که میتوانند در وضعیت اشتغال تهران تاثیرگذار باشند، پرداخته و درباره هر یک توضیح داده خواهد شد.
نرخ بالای فارغ التحصیلان دانشگاهی
یکی از اصلیترین چالشهای اشتغال در تهران، نرخ بالای فارغ التحصیلان دانشگاهی است. تعداد فارغ التحصیلان دانشگاهها و مراکز آموزش عالی در این شهر بهشدت افزایشیافته است، اما بازار کار محلی نمیتواند تمامی این افراد را جذب کند. علت این امر میتواند ناتوانی بخش خصوصی در ایجاد شغلهای مناسب و متناسب با تخصصهای آنها باشد. بهعبارتدیگر، فارغ التحصیلان دانشگاهی ممکن است نتوانند شغل موردنظر خود را در تهران پیدا کنند و این مسئله بهنوعی تبدیل به بحران اشتغال در شهر گردد.
عدم تطابق شغلی و مهارتها
یکی دیگر از مسائل مهم در وضعیت اشتغال تهران، عدم تطابق میان نیازهای بازار کار و مهارتهای فردی است. با توجه به تغییرات تکنولوژیک و نیازهای روزافزون کسبوکارها، ممکن است مهارتهای برخی از افراد تناسبی با نیازهای جدید بازار کار نداشته باشد. این عدم تطابق باعث میشود که افراد به دلیل کمبود مهارتهای لازم، از رقابت در بازار کار محروم شوند. برای مثال، افرادی که مهارتهای یدی بالایی دارند، ممکن است نتوانند با چالشهای فناورانه مواجه شوند.
تراکم جمعیت
تهران بهعنوان شهری با جمعیت چند میلیوننفری از تراکم جمعیت بالایی برخوردار است. این تراکم جمعیت منجر به رقابت شدید در بازار کار میشود. بسیاری از افراد به دنبال فرصتهای شغلی هستند و با افزایش رقابت، احتمال بروز بیکاری و کاهش حقوق و دستمزد نیز افزایش مییابد. این مسئله بهویژه برای افراد جوان و فارغ التحصیلان تازهکار از اهمیت ویژهای برخوردار است.
افزایش مهاجرت
مهاجرت به تهران از سایر شهرها و استانها نیز یکی دیگر از چالشهای تاثیرگذار در وضعیت اشتغال تهران است. به دلیل جذابیتهای شغلی و اقتصادی تهران، افراد از مناطق مختلف به این شهر مهاجرت میکنند. این ورود جمعیت جدید به بازار کار باعث میشود که رقابت برای بهدستآوردن شغلها شدیدتر شود. این امر میتواند باعث افزایش بیکاری یا کاهش دستمزد و حقوق کارگران شود.
کمبود منابع و زیرساختها
یکی دیگر از چالشهای اشتغال در تهران، کمبود منابع و زیرساختهای کافی برای ایجاد فرصتهای شغلی است. تهران بهعنوان یک شهر بزرگ با جمعیت بالا نیازمند منابع و زیرساختهای بسیاری است. این کمبود منابع منجر به کاهش توانایی برای ایجاد شغلهای جدید و پشتیبانی از کسبوکارها میشود.
راهکارهای مقابله با چالشهای تاثیرگذار بر وضعیت اشتغال تهران
راهکارهای مختلفی برای مواجهه با چالشهای اشتغال در تهران وجود دارد که از جمله مهمترین آنها، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ایجاد هماهنگی بین دانشگاهها و بازار کار
بهمنظور کاهش نرخ بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاهی، باید هماهنگی بیشتری بین دانشگاهها و بازار کار ایجاد شود. برنامههای کارآموزی و آموزشی بر اساس نیازهای بازار کار باید طراحی شوند تا فارغالتحصیلان مجهز به مهارتهای موردنیاز اشتغال شوند.
توسعه صنایع مبتنی بر فناوری و نوآوری
توسعه صنایع فناورانه و نوآورانه میتواند اشتغال و فرصتهای شغلی جدیدی را در تهران ایجاد کند. حمایت از کسبوکارهای نوپا و استارتاپها باعث ایجاد محیطی نوآورانه و پویا برای ایجاد شغلها میشود.
سرمایهگذاری در زیرساختها
بهبود زیرساختها و سرمایهگذاری در پروژههای عمرانی و حملونقل عمومی میتواند به افزایش فرصتهای شغلی و کاهش ترافیک شهری کمک کند. ایجاد این زیرساختها باعث ایجاد شغلهای مستقیم و غیرمستقیم میشود.
ترویج کارآفرینی
ترویج کارآفرینی و ایجاد فرصتهای کارآفرینی برای افراد میتواند به ایجاد مشاغل و کاهش بیکاری در تهران کمک کند. برنامههای حمایتی برای کارآفرینان و ایجاد شرایط مناسب برای راهاندازی کسبوکارها میتواند مؤثر باشد.
جمعبندی و سخن پایانی
در این مقاله به بررسی وضعیت اشتغال تهران پرداخته و نرخ بیکاری و اشتغال آن را بررسی کردیم. علاوه بر این، حوزههای شغلی موجود در این شهر و استان را معرفی کرده، عوامل موثر بر نرخ بیکاری و اشتغال و چالشهای اشتغال در تهران را ارزیابی نموده و در نهایت، راهکارهایی برای افزایش اشتغال در تهران ارائه نمودیم.
تهران بهعنوان پایتخت ایران، فرصتهای شغلی بسیاری در اختیار افراد با تخصصهای مختلف قرار میدهد. از صنایع خدماتی و فناوری اطلاعات گرفته تا حوزههای هنری و تجارت بینالمللی، افراد میتوانند از این فرصتها بهرهمند شوند و به رشد و پیشرفت حرفهای خود بپردازند.
وضعیت اشتغال در شهر تهران بهعنوان پایتخت کشور، مسئلهای پیچیده بوده و نیازمند راهکارهایی جامع و کارآمد است. توجه به عوامل مختلفی که بر اشتغال و نرخ بیکاری در این شهر تأثیر میگذارند و تلاش برای ایجاد فرصتهای اشتغال جدید، میتواند بهبود وضعیت اشتغال تهران را به همراه داشته باشد. در نهایت، با توسعه صنایع دانشبنیان و ترویج کارآفرینی، تهران میتواند به یک مرکز مهم اشتغال و رشد اقتصادی تبدیل شود.