دکتر مامایی نقشی کلیدی و بسیار مهم در حفظ سلامت مادران باردار و نوزادان در طول بارداری و همچنین پس از زایمان دارد. ماما، وظایف متعددی در حیطه مراقبت و پشتیبانی از سلامت مادران و نوزادان برعهده دارد. به طور کلی، وظایف ماما شامل مشاوره و توجیه پیش از بارداری، کنترل و مراقبت در طول دوران بارداری، راهنمایی و پشتیبانی در طول زایمان و کمک به بهبودی و حفظ سلامت مادران و نوزادان پس از زایمان است. همچنین، ماما در ارائه آموزشهای بهداشتی و محافظتی به مادران نیز نقش بسیار مهمی دارد. در این مقاله به بررسی بازار کار، میزان درآمد و آینده شغلی رشته مامایی به عنوان یکی از تخصصهای مهم حوزه پزشکی میپردازیم.
معرفی رشته مامایی
رشته مامایی یکی از مهمترین رشتههای حوزه پزشکی است که به حفظ سلامت و مراقبت در طول دوران بارداری، زایمان و پس از زایمان مادر و نوزاد میپردازد. مامایی یکی از رشتههای محبوب پیراپزشکی است که در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا ارائه میشود و بسیاری از دانشجویان، به دلیل آینده شغلی رشته مامایی آن را انتخاب میکنند.
دوره کاردانی و کارشناس مامایی (لیسانس مامایی) شامل گرایش نمیشود، اما مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای رشته مامایی، گرایشهای مختلفی دارند که دانشجویان مامایی میتوانند در آنها به ادامه تحصیل بپردازند. از جمله گرایشهای کارشناسی ارشد مامایی میتوان به مشاوره در مامایی، مدیریت خدمات بهداشت درمانی و ژنتیک انسانی اشاره کرد.
فارغالتحصیلان مامایی میتوانند در بیمارستانها، کلینیکها و سایر مراکز درمانی خصوصی و دولتی و حتی در منزل جهت ارائه مشاوره، راهنمایی و ویزیت مادران باردار فعالیت کنند. در ادامه، برخی از مهمترین وظایف ماماها آورده شده است:
- ارائه مشاوره و راهنمایی به زنان در دوران پیش از بارداری، دوران زایمان، دوران بارداری و پس از زایمان
- مراقبت و پرستاری از مادران باردار و مدیریت دوران بارداری و زایمان
- تشخیص علایم هشدار دهنده حاملگیهای غیرطبیعی و علایم خطرناک و ارجاع به متخصص زنان و زایمان
- نظارت بر وضعیت زنان و جنین در دوران بارداری و در طول زایمان
- ارائه مشاوره در زمینه تغذیه، مراقبت از کودک و تنظیم خانواده
بازار کار و آینده شغلی رشته مامایی
مامایی از رشتههای بسیار مهم پزشکی و پیراپزشکی است و همواره نیاز زیادی به این متخصصان در حوزه بهداشت و درمان وجود دارد.
در حال حاضر، طبق آمار منتشر شده در سایت دادههای بازار کار استرالیا (labor market insights)، نرخ بیکاری مربوط به رشته مامایی بسیار پایینتر از میانگین نرخ بیکاری در این کشور است و با در نظر داشتن آمار رشد 21.6 درصدی طی 5 سال آینده، میتوان گفت آینده شغلی رشته مامایی در این کشور چشمانداز بسیار خوبی دارد. به طور کلی، استرالیا به عنوان یکی از کشورهای مناسب برای فعالیت ماماها و همچنین تحصیل در این رشته محسوب میشود.
در آمریکا نیز مامایی رتبه 24ام را در لیست «بهترین مشاغل مراقبتهای پزشکی» به خود اختصاص داده و اداره آمار کار آمریکا رشد اشتغال 7.5 درصدی را برای ماماها بین سالهای 2021 تا 2031 پیشبینی کرده است.
در ایران، به دلیل عدم ارائه رشته مامایی برای آقایان، بازار کار این رشته تنها برای خانمها وجود دارد. بازار کار مامایی در ایران در دهههای اخیر تحت تأثیر تغییرات ساختاری، قوانین و مقررات بودجهای و تقاضای اشتغال جمعیت قرار گرفته است و با توجه به افزایش تعداد مراکز درمانی و زایشگاهها، فرصتهای اشتغال در رشته مامایی برای فارغالتحصیلان بیشتر شده است.
با نگاهی به روند فعلی حرفه مامایی در ایران، به نظر میرسد بازار کار مامایی در ایران پتانسیلهای بالقوه فراوانی داشته و در آینده نیز به دلیل افزایش نیاز به خدمات مامایی در کشور، رشد و توسعه فناوریهای پزشکی و نیاز به افراد متخصص در این حوزه، فرصتهای استخدامی مامایی از جمله استخدام ماما شیفت شب با رشد روبرو خواهد بود. هرچند چالشهایی مانند تعداد محدود دانشگاهها و مراکز آموزشی، مشکلات مالی و فشار کاری زیاد که از معایب این رشته هستند، میتوانند به عنوان موانعی در جهت تحقق پتانسیلهای آینده شغلی رشته مامایی در بازار کار عمل کنند.
مطالب مرتبط: یک ماما چه وظایفی دارد و چگونه میتوان ماما شد؟
اثرات فناوری بر آینده شغلی مامایی در جهان
مامایی مانند هر حرفه دیگری در بازار کار، با تغییرات و پیشرفتهای فناوری دستخوش تغییر شده است. ابزارها و دادههای دیجیتال میتوانند به ماماها کمک کنند تا خدمات و مراقبتهای بهتری به مادران ارائه دهند. برای مثال، سوابق الکترونیکی بیمار، دید جامعی از تاریخچه پزشکی بیمار به ماماها میدهد و دسترسی راحتتری را به اطلاعات بیماران فراهم میکند. پیشرفت تکنولوژی همچنین باعث شده تا افراد در مناطق روستایی یا مناطق محروم، بتوانند از راه دور با متخصصان این حوزه ارتباط برقرار کرده و راهنمایی و مشاورههای لازم را دریافت کنند.
بدون شک آینده شغلی رشته مامایی، مانند هر حرفه دیگری، دیجیتال است. یکی از فناوریهای مورد استفاده در حرفه مامایی و بهطور کلی پزشکی، پرونده الکترونیک سلامت (EHR) است. این پروندههای الکترونیک تاریخچه پزشکی، تشخیص، داروها، آلرژی و نتایج آزمایش مراجع را در یک مکان متمرکز کردهاند. با استفاده از پروندههای الکترونیک، ماماها دید جامعی از سلامت بیمار داشته و میتوانند مراقبت و درمان بهتری را ارائه کنند.
ابزارهای آنلاین نیز ارتباط بین ماماها و پزشکان را تسهیل میکنند. امروزه استفاده از پلتفرمهایی مانند Alertive (پلتفرمی برای تعامل بین بیمار و پزشک) در کشورهای توسعه یافته، به بهبود ارتباطات بین مادران و ماماها، ارائه خدمات و راهنماییهای بهموقع و درک بهتر وضعیت و چالشهای مادران باردار در دوران بارداری و پس از آن کمک شایانی کرده است.
باوجود اینکه فناوری نمیتواند جایگزین کامل فعالیتهای انسانی در حوزه پزشکی و مامایی شود، ابزارهای دیجیتال به بهبود ارائه خدمات پزشکی کمک خواهند کرد. با استفاده از فناوریهای مرتبط، ماماها مراقبتهای بهتر و با کیفیت بالاتری را به مادران ارائه میدهند و این فناوریها در آینده نیز رشد و توسعه بسیار بیشتری پیدا خواهند کرد.
میزان حقوق و درآمد مامایی در سال 1402
میزان درآمد و حقوق مامایی معمولاً تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله سوابق آموزشی، تجربه کاری، محل اشتغال، نوع مراکز و حقوق و شرایط پرداخت در هر منطقه و کشور قرار دارد. در ایران، حقوق ماماها بر اساس توافقات با کارفرما و قوانین وزارت کار مشخص میشود. به طور کلی، عواملی که ممکن است در میزان حقوق و درآمد ماماها اثرگذار باشند عبارتند از:
- تجربه کاری و مهارتها: تجربه کاری و میزان مهارتهای یک ماما میتواند در میزان حقوق و درآمد او تأثیرگذار باشد. معمولاً ماماهای تازهکار با حقوق پایه کمتری شروع میکنند و با افزایش تجربه و مهارت به مرور زمان، حقوق و درآمد آنها نیز افزایش مییابد.
- منطقه جغرافیایی: در بعضی از مناطق، از جمله شهرهای بزرگ و مناطق روستایی، هزینههای زندگی متفاوت است. بنابراین، حقوق و درآمد ماماها نیز ممکن است در مناطق مختلف متفاوت باشد.
- قوانین و شرایط پرداخت: قوانین و شرایط پرداخت حقوق در هر کشور و منطقه میتواند بسته به سیاستهای استخدام و قوانین کاری مختلف تغییر کند. مثلاً ماماها میتوانند به صورت تمام وقت یا نیمه وقت استخدام شوند و همچنین میزان مزایا و پاداشهای مورد توافق با کارفرما، میتواند در تعیین درآمد آنها تأثیرگذار باشد.
- نوع محیط کار: حقوق و درآمد ماماها ممکن است بسته به نوع مجیط کار، مانند بیمارستانها، مطبها، مراکز درمانی و زایشگاهها نیز متفاوت باشد. عموماً ماماها در مراکز دولتی از طرف دولت استخدام میشوند و حقوق و درآمد آنها بر اساس قوانین مندرج در توافقنامهها و قوانین استخدام دولت تعیین میشود و با حقوق پرداختی برای استخدام ماما در بیمارستان خصوصی متفاوت خواهد بود.
براساس عوامل اشاره شده، بازه حقوق دریافتی یک کارشناس مامایی در پاییز سال 1402 در تهران، بین 10 تا 15 میلیون تومان در ماه است.
مطلب مرتبط: مقایسه میزان درآمد ماما در ایران و سایر کشورها
همانطور که پیشتر در بررسی آینده شغلی رشته مامایی اشاره شد، کشورهای استرالیا و آمریکا بازار کار بسیار مناسبی برای متخصصان و مشاوران مامایی دارند. علاوه بر فرصتهای شغلی متعدد، میزان درآمد ماماها در این دو کشور نیز از وضعیت بسیار خوبی برخوردار است. متوسط حقوق هفتگی ماماها در استرالیا 2 هزار و 300 دلار و بالاتر از میانگین حقوق در این کشور (1593 دلار) است. در آمریکا نیز، متوسط حقوق ماماها به طور سالانه، 112 هزار و 830 دلار است.
از دیگر کشورهای پردرآمد برای ماماها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
سوییس
سوئیس از نظر میزان حقوق پرداختی به ماماها (در مقایسه با هزینههای زندگی)، رتبه اول را در دنیا دارد. ماماها در این کشور بهطور سالانه درآمدی در حدود 121 هزار کرون دارند که معادل 132 هزار دلار آمریکا در سال است.
نروژ
کشور نروژ از نظر میزان حقوق پرداختی به ماماها، رتبه دوم را به خود اختصاص داده است. متوسط حقوق پرداختی برای تخصص مامایی در این کشور 948 هزار کرون، معادل 87 هزار دلار در سال است.
نیوزیلند
نیوزیلند از دیگر کشورهای پردرآمد برای ماماها به شمار میآید. حوزه خدمات بهداشت و درمان این کشور کیفیت بالایی داشته و میزان حقوق سالانه ماماها در آن بین 70 تا 85 هزار دلار است.
کانادا
کانادا از دیگر کشورهای محبوب برای فعالیت ماماها محسوب میشود. میانگین حقوق پرداختی برای تخصص مامایی در این کشور، 108 هزار دلار در سال است.
انگلیس
از دیگر کشورهای پردرآمد و محبوب برای فعالیت ماماها میتوان به انگلستان اشاره کرد. میانگین حقوق سالانه مامایی در انگلیس، 45 هزار یورو در سال است.
جمعبندی
مامایی یکی از مهمترین تخصصهای حوزه پزشکی در جوامع مختلف محسوب میشود؛ چرا که به طور مستقیم با سلامت مادران و نوزادان و در نتیجه حفظ و ارتقای سطح سلامت نسلهای آینده سروکار دارد. در این مقاله به بررسی بازار کار، درآمد و آینده شغلی رشته مامایی پرداختیم. کسب آگاهی بیشتر درباره بازار کار و آینده شغلی، برای هر دانشجوی مامایی ضرورت دارد. این آگاهی میتواند به انتخاب مسیر شغلی مناسبتر و در نتیجه داشتن نقشی موثرتر در حفظ و ارتقای سطح بهداشت و سلامت زنان و کودکان جامعه منجر شود.