یکی از فرصتهای شغلی در حوزه مهندسی، شغل نقشه برداری است. معمولا تصور میشود که مهندسی نقشهبرداری، یکی از گرایشهای مهندسی عمران یا معماری است. این در حالی است که رشته نقشه برداری بهعنوان شاخهای مستقل در حوزه مهندسی شناخته میشود. اگرچه این حرفه ارتباط بسیار نزدیکی با حوزه ساختوساز و فعالیتهای عمرانی دارد، اما کاربردهای آن تنها محدود به این حوزه نمیشود.
امروزه بسیاری از متخصصان از نقشههای تولیدی بهوسیله مهندسان نقشهبردار، برای انجام امور تخصصی مربوط به حوزه کاری خود استفاده میکنند. در این مقاله ضمن معرفی تاریخچهای از رشته نقشه برداری، به بیان شرح وظایف و شرایط استخدامی در شغل نقشه برداری خواهیم پرداخت. همچنین، بازار کار و درآمد این حرفه در ایران و خارج از کشور را بررسی میکنیم.
تاریخچه نقشهبرداری
قدمت نقشهبرداری به دوران باستان بازمیگردد. از اولین نقشههای شناختهشده میتوان به نقشههای مصر باستان اشاره کرد که برای تعیین مرزهای املاک و زمینهای کشاورزی استفاده میشدند. این نقشهها بهصورت ساده و با استفاده از موادی مانند سنگ، چوب و پوست حیوانات تهیه میشدند. هدف از تهیه این نقشهها، انجام اقدامات نظامی یا تجاری بود.
همچنین، در یونان و ایران باستان نقشهبرداری بهعنوان یک علم مورداستفاده قرار میگرفت. بااینحال درگذشتههای دور، نقشهبرداری پیشرفت چندانی نداشت و اغلب نقشهها بهصورت دستی و با استفاده از ابزارهای ساده تهیه میشدند.
با اختراع دوربینهای نقشهبرداری در قرن هجدهم، نقشهبرداری به یک علم دقیق و پیشرفته تبدیل شد. در قرن بیستم، با پیشرفت فناوریهای جدید مانند سنجشازدور و سامانههای اطلاعات مکانی (GIS)، نقشهبرداری وارد عصر جدیدی شد.
با پیشرفت علم و فناوری، روشهای نقشهبرداری پیشرفت کرده و نقشههای دقیق و پیشرفتهای با استفاده از تجهیزات و نرمافزارهای مدرن تهیه میشوند. به شکلی که امروزه، نقشهبرداران از فناوریهای پیشرفته برای تهیه نقشههای دقیق و با کیفیت بالا بهصورت کاغذی یا دیجیتالی استفاده میکنند.
ارسال رزومه به آگهیهای استخدام نقشه بردار
اهمیت نقشهبرداری
نقشهبرداری را میتوان یک حوزه کاری حیاتی برای توسعه کشور دانست؛ چراکه رشته نقشهبرداری کاربردهای گستردهای درزمینههای مختلف دارد و اهمیت آن را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
توسعه و نگهداری از زیرساختها
شغل نقشه برداری در توسعه و نگهداری از زیرساختهای مهمی مانند راهها، پلها، سدها، شبکههای آب و برق، خطوط راهآهن و خطوط ارتباطی ضروری است. نقشهبرداری به مهندسان و برنامه ریزان کمک میکند تا بهترین مکانها را برای این پروژهها انتخاب کرده و مراحل ساختوساز را بهدقت برنامهریزی کنند.
بهعنوانمثال، انجام اموری مانند اندازهگیری میزان تغییر مکان در سازههای بزرگی مانند سدها و برجها، از کاربردهای رشته نقشه برداری است.
مدیریت منابع طبیعی
نقشهبرداری برای مدیریت منابع طبیعی مانند خاک، آب و جنگلها ضروری است. رشته نقشه برداری به دولتها و سازمانهای خصوصی کمک میکند تا از منابع طبیعی بهطور پایدار استفادهکرده و از آنها محافظت کنند. بهعنوانمثال، امروزه از نقشهبرداری برای انجام اموری مانند محافظت از جنگلها و مراتع در برابر آتشسوزی، اکتشاف منابع معدنی و محاسبه میزان فرونشست زمین استفاده میشود.
امور نظامی
نقشهبرداری در حوزه دفاعی از اهمیت ویژهای برخوردار است. نقشهها به ارتشها کمک میکنند تا مناطق را شناسایی کنند، مسیرهای نظامی را برای اجرای عملیات تعیین کنند و در صورت وقوع جنگ، بهطور موثرتری عمل کنند.
مطالعات محیطی
نقشهبرداری برای انجام مطالعات محیطی مانند ارزیابی تأثیرات زیستمحیطی و مدیریت پسماند ضروری است. رشته نقشه برداری به دانشمندان و مهندسان کمک میکند تا تأثیرات فعالیتهای انسانی بر محیطزیست را ارزیابی کرده و برنامههایی را برای کاهش این تأثیرات ایجاد کنند.
معرفی رشته نقشه برداری
نقشهها ازجمله مهمترین ابزارهای ارتباطی و اطلاعاتی هستند که برای نمایش عوارض زمین در مقیاسی کوچکتر کاربرد دارند. رشته مهندسی نقشهبرداری که به انگلیسی «surveying engineering field» نامیده میشود، یکی از شاخههای مهندسی است که به مطالعه علم و فن تهیه نقشهها و تعیین موقعیت نقاط روی سطح زمین میپردازد.
بهبیاندیگر، رشته نقشه برداری، علم جمعآوری، ذخیرهسازی، پردازش و تجزیهوتحلیل اطلاعات و دادههای مکانی است. این دادهها میتوانند شامل موقعیت نقاط، عوارض زمین، مرزها، شیبها، ارتفاعات و بسیاری از موارد دیگر باشند.
بر این اساس، نقشهبردار فردی است که با استفاده از دانش و مهارتهای خود، نقشهها و اطلاعات مکانی را تهیه و ارائه میکند. درنتیجه میتوان این حرفه را شغلی متفاوت از نقشه کشی ساختمان و مهندس معمار دانست؛ چراکه که عموما یک نقشه کش، به تهیه نقشههای ساختمان میپردازد. در ایران، این رشته در مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در دانشگاههای دولتی و آزاد سراسر کشور ارائه میشود.
دانشجویان در مقطع کارشناسی که چهار سال به طول میانجامد، با اصول و مبانی نقشهبرداری، ازجمله کارتوگرافی، سنجشازدور، سامانههای اطلاعات مکانی (GIS) و نقشهبرداری دیجیتال آشنا میشوند.
در مقطع کارشناسی ارشد، دانشجویان میتوانند در گرایشهای مختلف نقشهبرداری ادامه تحصیل دهند. همچنین در مقطع دکتری، دانشجویان میتوانند در زمینههای تحقیقاتی پیشرفته نقشهبرداری به پژوهش بپردازند.
ازآنجاییکه انجام کار فیزیکی، فعالیت در شرایط سخت آبوهوایی و حضور طولانیمدت در خارج از شهر جزئی از شرایط کاری در شغل نقشه برداری است، این حرفه بیشتر موردتوجه آقایان قرار دارد. بااینحال، رشته نقشهبرداری میتواند رشتهای جذاب برای خانم ها باشد. در ادامه این مقاله، به بررسی مزایا و معایب این حرفه خواهیم پرداخت.
مطلب مرتبط: مقایسه درآمد مهندسی نقشه برداری در ایران و دنیا
گرایشها و دروس رشته نقشه برداری
دانشگاههای مختلفی در کشور امکان ادامه تحصیل در رشته نقشه برداری را برای خانم ها و آقایان علاقهمند به این حوزه فراهم کردهاند. دانشگاه تهران، دانشگاه اصفهان، دانشگاه تبریز و دانشگاه صنعتی اراک، برخی از این دانشگاهها هستند.
از دروس رشته مهندسی نقشهبرداری در مقطع کارشناسی، میتوان به محاسبات عددی، معادلات دیفرانسیل، مبانی نقشهبرداری، مبانی فتوگرامتری، جبر خطی، مبانی ژئودزی، عملیات کارتوگرافی، ژئودزی هندسی و پردازش تصاویر رقومی اشاره کرد.
شما در مقطع کارشناسی ارشد، امکان ادامه تحصیل در گرایشهای فتوگرامتری، ژئودزی، سنجشازدور، سیستم اطلاعات مکانی، هیدروگرافی و گرایش سیستمهای اداره زمین را خواهید داشت. همچنین امکان ادامه تحصیل در مقطع دکتری در چهار گرایش فتوگرامتری، ژئودزی، سنجشازدور و سیستم اطلاعات مکانی وجود دارد.
دراینبین، معمولا گرایش سیستم اطلاعات مکانی (GIS)، بهعنوان محبوبترین گرایش رشته نقشه برداری شناخته میشود. اصلیترین دلیل برای این موضوع را میتوان وجود فرصتهای شغلی متعدد در این حوزه از نقشهبرداری دانست.
انواع نقشهبرداری
هماکنون انواع مختلفی از نقشهبرداری وجود دارد. نقشهبرداری را میتوان بر اساس روشهای اندازهگیری، اهداف و کاربردها به انواع مختلفی تقسیم کرد. بر اساس روشهای اندازهگیری، نقشهبرداری به دو شکل مستقیم و غیرمستقیم انجام میشود.
همچنین، نقشهبرداری هوایی، نقشهبرداری زمینی و نقشهبرداری زیرزمینی، از دیگر انواع نقشهبرداری هستند. در ادامه، برخی از انواع نقشهبرداری آورده شده است:
- توپوگرافی
- هیدروگرافی
- نقشهبرداری کارگاهی
- کاداستر
- نقشهبرداری GIS
- نقشهبرداری ژئودزی
- فتوگرامتری
- و سنجشازدور (RS)
تجهیزات نقشهبرداری
نقشهبرداران برای انجام کار خود از تجهیزات مختلفی استفاده میکنند. برخی از مهمترین تجهیزات نقشهبرداری عبارتاند از:
- ترازیاب: برای اندازهگیری خطوط عمودی و افقی
- میخهای نقشهبرداری: برای مشخص نمودن نقاط روی زمین
- شاخص
- ژالن: برای اندازهگیری اختلاف ارتفاع بین دونقطه
- دوربین نقشهبرداری: برای تهیه نقشه
- نرمافزارهای نقشهبرداری: برای پردازش و تجزیهوتحلیل دادههای نقشهبرداری
مزایا و معایب شغل نقشه برداری
پیش از انتخاب رشته نقشه برداری، بهتر است با شرایط کاری و مزایا و معایب این حرفه آشنا باشید. درآمد نسبتاً خوب، امنیت شغلی، امکان کار درزمینههای مختلف و امکان فعالیت در محیطهای مختلف، ازجمله مزایای فعالیت در شغل نقشه برداری هستند. بااینحال، معایب این حرفه میتواند مانعی برای انتخاب شغل نقشه برداری باشد.
نیاز به کار زیاد در محیطهای باز و گاهی دور از شهر، نیاز به استفاده از ابزارهای تخصصی، نیاز به یادگیری مداوم و کار در شرایط جوی نامساعد، ازجمله معایب و سختیهای رشته مهندسی نقشهبرداری هستند. در برخی از فرصتهای شغلی در این حرفه، شما بخشی از زمان کاری خود را در فضاهای صحرایی و کارگاهی سپری خواهید کرد. هرچند امکان انجام کار دفتری در شرکتهای پیمانکاری، ادارات و سازمانهای دولتی را خواهید داشت.
ذکر این نکته ضروری است که معمولا افراد علاقهمند به انجام فعالیتهای کارگاهی، میتوانند در اغلب موقعیتهای استخدامی نقشه برداری مشغول به کار شوند. این در حالی است که فرصتهای کار دفتری برای خانم ها و آقایان در شغل نقشه برداری محدود است. درنتیجه برای کاریابی در این حوزه، نیاز بهصرف زمان و صبر حوصله بیشتری خواهید داشت.
همچنین ادامه تحصیل در رشته نقشهبرداری تنها از راه تحصیلات دانشگاهی امکانپذیر است. درنتیجه نمیتوان با مدرک فنی حرفه ای، وارد بازار کار این حرفه در ایران شد.
وظایف نقشهبردار
شرح وظایف یک نقشهبردار، ارتباط مستقیمی با حوزه کاری و گرایش تحصیلی او دارد. شما بهعنوان یک نقشهبردار ممکن است وظیفه بررسی تغییرات ارتفاعی کف مخازن و سدها را بر عهده داشته باشید. همچنین ممکن است طراحی مدار برای اجسام ماهوارهای، موضوع کاری موردتوجه شما باشد.
در حوزه نقشهبرداری ساختمان، معمولا نقشهبردار در زمانهای ساخت و بهرهبرداری از پروژه وظایف خود را انجام میدهد. به شکلی که یک نقشهبردار معمولا بخشی از زمان کاری خود را در محل سایت پروژه سپری میکند.
همچنین، بخشی از وظایف نقشهبردار در ارتباط با کارهای دفتری هستند. بهطورکلی، نقشهبرداران وظایف مختلفی را بر عهدهدارند که برخی از مهمترین آنها عبارتاند از:
- تعیین موقعیت نقاط روی سطح زمین
- برداشت و جمعآوری اطلاعات مکانی از سطح زمین با استفاده از ابزارهای نقشهبرداری
- استفاده از روشهای اندازهگیری زمینی، برداشت هوایی و سنجشازدور بهمنظور جمعآوری اطلاعات مکانی
- مشارکت در فرآیند طراحی و اجرای پروژههای عمرانی
- انجام مطالعات مرتبط با نقشهبرداری
- نظارت بر اجرای پروژههای نقشهبرداری
- تهیه نقشههای توپوگرافی، هیدروگرافی و…
- پردازش و تجزیهوتحلیل دادههای نقشهبرداری
- تهیه گزارشهای نقشهبرداری
- ارائه مشاورههای فنی در حوزه نقشهبرداری
- تولید نقشهها، مدلهای سهبعدی و سایر محصولات نقشهبرداری
شرایط لازم برای فعالیت در شغل نقشه برداری
برای موفقیت در شغل نقشه برداری ساختمان، داشتن علاقه، استعداد و درک مناسب از ریاضیات، فیزیک و هندسه ضروری است. همچنین، نقشهبرداران باید توانایی کار در شرایط مختلف آبوهوایی و محیطی را داشته باشند.
علاوه بر این، کارشناسان واحد نقشهبرداری باید مهارتهای ارتباطی و همکاری خوبی داشته باشند؛ زیرا آنها اغلب با سایر متخصصان درزمینههای مختلف کار میکنند. برخی دیگر از شرایط استخدام مهندس نقشه برداری عبارتاند از:
- مهارت در استفاده از نرمافزارهای تخصصی مانند AutoCad و Civil3D
- توان جسمانی بالا برای انجام فعالیتهای کارگاهی
- قدرت تجسم و توانایی تصور سهبعدی
- تجربه کاری مرتبط
- مدرک تحصیلی در رشته نقشه برداری یا سایر رشتههای مرتبط
- تسلط به کار با دوربینهای نقشهبرداری
بازار کار و فرصتهای شغلی نقشهبرداری
نقشهبرداران درزمینههای مختلف مشغول به کار هستند. این گروه از مهندسان درزمینههای مختلفی ازجمله مهندسی عمران، معماری، شهرسازی، کشاورزی، زمینشناسی، محیطزیست، حوزه دفاعی، حملونقل و گردشگری فعالیت دارند.
بهعنوانمثال، نقشهبرداران درزمینههای مختلف مهندسی عمران ازجمله طراحی و ساخت پروژههای عمرانی، مدیریت پروژههای عمرانی و ارزیابی ایمنی پروژههای عمرانی فعالیت میکنند. در حقیقت، اجرای طرحهای مهندسی، به انجام عملیات نقشهبرداری کارگاهی و نقشهبرداری ساختمان وابسته است.
همچنین، نقشهبرداران درزمینههای مختلف شهرسازی ازجمله برنامهریزی شهری، طراحی شهری، انجام امور ثبتی (نقشهبرداری کاداستر) و ارزیابی زیستمحیطی پروژههای شهری فعالیت دارند. به شکلی که شاید بتوان یکی از مهمترین فعالیتهای مهندسان نقشهبردار در این حوزه را مرتبط با نقشهبرداری کاداستر دانست.
همچنین، کارشناسان واحد نقشهبرداری درزمینههای مختلف منابع طبیعی ازجمله مدیریت منابع آب، مدیریت منابع خاک و مدیریت منابع جنگلی فعالیت دارند. بهعلاوه، رشته مهندسی نقشهبرداری درزمینههای مختلف کشاورزی ازجمله مدیریت مزارع، مدیریت آبیاری و مدیریت برداشت محصول کاربرد دارد.
اگر به حوزه نظامی علاقه دارید، شغل نقشه برداری یکی از مشاغل تخصصی است در این بخش است. نقشهبرداران درزمینه تهیه نقشههای نظامی، شناسایی مناطق حساس و طراحی سیستمهای دفاعی فعالیت دارند.
از دیگر حوزههای فعالیت برای خانم ها و آقایان نقشهبردار، تدریس در مؤسسات آموزشی و دانشگاهها است. در کل شما میتوانید بهعنوان یک نقشهبردار، در سازمانها و شرکتهای مختلفی مشغول به کار شوید. سازمان منابع طبیعی، شرکتهای عمرانی، شهرداریها، سازمان ثبتاسناد و سازمان بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، ازجمله کارفرمایان اصلی در شغل نقشه برداری هستند.
درآمد نقشهبرداری در ایران
درآمد شغل نقشه برداری با توجه به عوامل مختلفی مانند تجربه، مهارت و محل کار، متفاوت است. بهطورکلی، درآمد نقشهبرداران در تهران در سال 1402، مبلغی بین 8 تا 26 میلیون تومان در ماه است. به شکلی که متوسط درآمد یک کارشناس واحد نقشهبرداری در تهران و سایر شهرهای بزرگ در کشور، مبلغی بهاندازه 14.4 میلیون تومان در ماه برآورد میشود.
این در حالی است که با ارتقای جایگاه شغلی نقشهبردار به سمتهای کارشناس ارشد و مدیر، حقوق و دستمزد هم افزایش مییابد. به شکلی که متوسط حقوق در این جایگاههای شغلی در تهران در سال 1402، به ترتیب برابر با 18.9 و 27 میلیون تومان در ماه است.
همچنین، متوسط حقوق در جایگاههای شغلی کارشناس ارشد و مدیر در سایر شهرهای بزرگ در سال 1402، به ترتیب برابر با 16 و 24.3 میلیون تومان در ماه است. نکته جالبتوجه در مورد حقوق و دستمزد در رشتههایی مانند مهندسی عمران و نقشهبرداری، بالا بودن میزان درآمد مهندسان در شهرهای کوچک است.
خوب است بدانید که متوسط درآمد مهندس نقشه برداری در شهرهای کوچک در سال 1402، مبلغی برابر با 17.3 میلیون تومان در ماه است. همچنین، متوسط حقوق ماهیانه در جایگاههای شغلی کارشناس ارشد و مدیر در این مناطق، به ترتیب مبلغی معادل با 20 و 27.7 میلیون تومان در ماه است.
حقوق و دستمزد شغل نقشه برداری در خارج از کشور
مهندسی نقشهبرداری در خارج از کشور معمولا در فهرست مشاغل پردرآمد قرار دارد. به دلیل نیاز به توسعه زیرساختها و نگهداری از سازههای مختلف مانند برجها و سدها، همواره نیاز به جذب و استخدام مهندس نقشهبردار در کشورهای مختلف وجود خواهد داشت. در ادامه، به میزان درآمد شغل نقشه برداری در برخی از کشورها، نگاهی خواهیم انداخت.
حقوق و دستمزد مهندس نقشه برداری در استرالیا
متوسط درآمد یک مهندس نقشه برداری در استرالیا در سال 2024 میلادی، مبلغی برابر با 107,543 دلار در سال است. بهعنوان یک مهندس نقشهبردار بدون سابقه کار در این کشور، امکان دریافت حقوقی معادل با 91,214 دلار در سال را خواهید داشت. همچنین، حداکثر دستمزد یک کارشناس رشته نقشه برداری در استرالیا، مبلغی برابر با 149,023 دلار در سال است.
درآمد شغل نقشه برداری در کانادا
میانگین حقوق و دستمزد مهندس نقشه برداری در کانادا در سال 2024 میلادی، مبلغی در حدود 85,638 دلار در سال است. میزان حداقل و حداکثر دستمزد سالانه مهندس نقشه برداری در این کشور، به ترتیب برابر با 64,722 و 95,421 دلار است. همچنین در این حرفه، مناطقی مانند بریتیش کلمبیا، آلبرتا و کبک، معمولا دارای فرصتهای استخدامی با حقوق و دستمزد بالا هستند.
درآمد شغل نقشه برداری در هلند
متوسط حقوق ماهیانه یک مهندس نقشهبردار در کشور هلند، مبلغی در حدود 2,040 یورو است. بهعنوان یک مهندس نقشه برداری که تجربه کاری کمی در این حوزه دارد، امکان دریافت حقوق و دستمزدی معادل با هزار یورو در ماه را در کشور هلند خواهید داشت؛ اما با افزایش تجربه کاری، میتوانید حقوق ماهیانه خود را تا مبلغی در حدود 3,190 یورو افزایش دهید.
نکات کاریابی در رشته نقشه برداری
برای یافتن شغلی مناسب در رشته نقشه برداری، بهتر است به موارد زیر توجه کنید:
- در دوران تحصیل برای فعالیت بهعنوان کارآموز نقشهبرداری اقدام کنید.
- مهارتهای نرمافزاری خود را تقویت کنید.
- استانداردها و دستورالعملهای نقشهبرداری را در سطح ملی و بینالمللی یاد بگیرید.
- نقشهخوانی را بیاموزید.
- نحوه محاسبه حجم عملیات خاکی را یاد بگیرید.
- به کار با دوربینهای نقشهبرداری رایج مسلط باشید.
- با نحوه تهیه صورتجلسات عملیات خاکی آشنا شوید.
- رزومه کاری مناسب و استاندارد تهیه کنید.
- درباره شرکت موردنظر خود تحقیق کنید.
آینده شغل نقشه برداری
آینده شغلی نقشهبرداری در ایران و جهان بسیار روشن است. به دلیل توسعه روزافزون فناوری و کاربردهای نقشهبرداری درزمینههای مختلف، نیاز به نقشهبرداران متخصص و ماهر افزایش خواهد یافت. بهعنوانمثال کشور استرالیا تا سال 2028 میلادی، با کمبود نیروی کار متخصص در حوزه نقشهبرداری مواجه خواهد بود.
این بدان معنا است که احتمالا در سالهای آتی در کشور استرالیا، تعداد فرصتهای استخدام مهندس نقشه برداری با حقوق بالا افزایش خواهد یافت. همچنین پیشبینی میشود در کشور آمریکا در طی 6 سال آینده، یعنی تا سال 2030 میلادی، تعداد فرصتهای استخدامی برای مهندسان نقشهبرداری تا حدود 2 درصد افزایش یابد.
این آمار بیانگر این موضوع است که هرساله در طی این مدت، حدود 3800 فرصت شغلی جدید در شغل نقشه برداری در اختیار فارغالتحصیلان دانشگاهی و افراد جویای کار در این کشور قرار خواهد گرفت. از مهمترین دلایل برای افزایش تقاضا جهت جذب و استخدام مهندسان نقشه بردار، میتوان به افزایش فعالیتهای ساختوساز و افزایش نیاز به پایش منابع اشاره کرد.
بااینحال، توسعه فناوری ممکن است بر میزان استخدام در این حرفه تأثیرگذار باشد؛ به شکلی که مهندسان با استفاده از فناوری میتوانند کارهای بیشتری را در مدتزمان کوتاهتری انجام دهند. این بدان معنا است که در صورت برخورداری از دانش و مهارتهای شغلی مناسب و بهروز، یک مهندس نقشه برداری میتواند شانس استخدامی زیادی داشته باشد.
جمعبندی
نقشهبرداری یک شغل پرطرفدار و با آینده شغلی روشن است. نقشهبرداران درزمینههای مختلفی ازجمله مهندسی عمران، شهرسازی، کشاورزی، محیطزیست و حوزه نظامی فعالیت میکنند. برای موفقیت در شغل نقشه برداری، داشتن علاقه به ریاضیات، فیزیک و هندسه، مهارت در استفاده از نرمافزارهای نقشهبرداری و توانایی کار در محیطهای باز ضروری است.
در این مقاله به بیان تاریخچهای از رشته نقشه برداری پرداختیم. همچنین با بررسی شرایط استخدامی و شرح وظایف نقشهبردار، به درآمد نقشهبرداری در ایران و برخی از کشورها نگاهی انداختیم. در پایان امیدواریم این مقاله بتواند بهعنوان یک راهنمای مناسب برای انتخاب رشته نقشهبرداری مورداستفاده قرار گیرد.
منبع: linkedin
خیلی عالی نشر و معلومات ارزنده