در انتخاب رشته دانشگاهی و زمینه شغلی، یکی از چالشهای مهم برای علاقهمندان به حوزه پیراپزشکی انتخاب بین رشته مامایی و پرستاری است. یکی از سوالاتی که برای بسیاری از افراد به وجود میآید این است که: «رشته مامایی بهتره یا پرستاری؟».
این دو رشته هرکدام ویژگیها، وظایف و فرصتهای شغلی متفاوتی دارند که تأثیر مستقیمی بر آینده شغلی دانشجویان این رشتهها میگذارد. در این مقاله قصد داریم به مقایسه این دو رشته پرداخته و ازلحاظ حقوق، وظایف و مزایا آنها را بررسی کنیم. برای پی بردن به این موضوع که رشته مامایی بهتره یا پرستاری، حتما ادامه مطلب را مطالعه کنید.
مقایسه برنامههای آموزشی مامایی و پرستاری
بهمنظور بررسی این موضوع که رشته مامایی بهتره یا پرستاری، در ابتدا به بررسی مسیر تحصیلی و برنامههای آموزشی موردنیاز برای ورود به مشاغل مامایی و پرستاری میپردازیم.
لینک مرتبط: استخدام ماما در مطب متخصص زنان در تهران
مسیر تحصیلی مامایی
رشته مامایی یکی از رشتههای زیرمجموعه پیراپزشکی است که به انجام اموری مانند مراقبت از زنان باردار و زایمان اختصاص دارد. این رشته علاوه بر ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به زنان، نقش مهمی در ارتقای سلامت مادر و نوزاد ایفا میکند. دانشجویان مامایی در طول تحصیل با مباحث نظری و عملی مرتبط با بارداری، زایمان و سلامت زنان آشنا میشوند.
کنکور سراسری و قبولی در رشته مامایی
اولین قدم برای ورود به رشته مامایی، موفقیت در کنکور سراسری در گروه آزمایشی علوم تجربی است. داوطلبانی که علاقهمند به این رشته هستند، باید رتبه قابل قبولی کسب کنند تا بتوانند وارد دانشگاههای دولتی یا آزاد شوند. رتبه قبولی مامایی 1402-1403 در دانشگاه دولتی، برای سهمیه منطقه 1 تا 9127 بوده است.
همچنین، این رشته دارای مقاطع تحصیلی کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری است. پس در پاسخ به این سوال که: «رشته مامایی بهتره یا پرستاری؟»، حتما به امکان تحصیل در مقطع کاردانی مامایی توجه کنید.
دوره کارشناسی مامایی
دوره کارشناسی مامایی معمولاً 4 سال به طول میانجامد و شامل دروس نظری، عملی و کارآموزی در بیمارستانها و مراکز درمانی است. دانشجویان در این دوره با مفاهیم پایهای مامایی و مراقبتهای بارداری، زایمان و پس از زایمان آشنا میشوند. برخی از مهمترین دروس تخصصی این مقطع شامل موارد زیر است:
- بیماریهای کودکان
- جنینشناسی
- بهداشت مادر و کودک
- بیماریهای زنان و ناباروری
- اصول تغذیه مادر و کودک
دوره کارشناسی ارشد مامایی
تحصیل کارشناسی ارشد مامایی معمولاً 2 سال طول میکشد و دانشجویان در این مقطع بهصورت تخصصیتر با مباحث مامایی و پژوهش در این حوزه آشنا میشوند. دانشجویان مامایی علاوه بر گذراندن واحدهای درسی، باید یک پروژه تحقیقاتی یا پایاننامه را ارائه دهند که معمولاً مرتبط با پژوهش درزمینههای بهداشت مادر و نوزاد یا بهبود فرآیندهای زایمان است.
دکتری مامایی
برای افرادی که به تدریس در دانشگاهها یا انجام تحقیقات پیشرفته در حوزه مامایی علاقهمند هستند، ادامه تحصیل در مقطع دکتری مامایی انتخاب مناسبی است. این دوره حدود 4 تا 5 سال طول میکشد و دانشجویان در این مقطع با پژوهشهای عمیقتری درزمینههای مامایی، بهداشت مادران و نوزادان و بهبود روشهای زایمان آشنا میشوند. همچنین، دکتر مامایی میتواند به ارائه خدمات بهداشتی و درمانی پیشرفتهتر بپردازد.
مسیر تحصیلی پرستاری
رشته پرستاری یکی از پرطرفدارترین و مهمترین رشتههای پیراپزشکی است که به مراقبت از بیماران و بهبود وضعیت سلامت آنها میپردازد. پرستاران نقش حیاتی در ارائه خدمات بهداشتی و درمانی دارند و در بسیاری از بخشهای بیمارستانها و مراکز درمانی مشغول به فعالیت هستند. دانشجویان پرستاری در طول تحصیل با اصول و مهارتهای مرتبط با مراقبت از بیماران در شرایط مختلف آشنا میشوند.
کنکور سراسری و قبولی در رشته پرستاری
اولین قدم برای ورود به رشته پرستاری، موفقیت در کنکور سراسری گروه علوم تجربی است. داوطلبان باید در دروس زیستشناسی، شیمی و فیزیک نمرات بالایی کسب کنند تا شانس قبولی بیشتری در رشته پرستاری در دانشگاههای دولتی یا آزاد داشته باشند.
قبولی پرستاری در دانشگاههای دولتی کار چندان دشواری نیست. بهعنوانمثال، آخرین رتبه قبولی برای تحصیل رشته پرستاری در دانشگاه علوم پزشکی ساوه در سال 1402، 11492 بوده است.
دوره کارشناسی پرستاری
دوره کارشناسی پرستاری معمولاً 4 سال به طول میانجامد و شامل دروس نظری، عملی و کارآموزی در بیمارستانها و مراکز درمانی است. دانشجویان در این دوره با مفاهیم پایهای پرستاری و مراقبت از بیماران در بخشهای مختلف آشنا میشوند. برخی از مهمترین دروس این مقطع شامل موارد زیر است:
- اصول و فنون پرستاری
- مفاهیم پایه پرستاری
- میکروب شناسی
- فیزیولوژی
- مراقبتهای پرستاری در منزل
- پرستاری کودک سالم
- پرستاری بزرگسال
دوره کارشناسی ارشد پرستاری
پس از اتمام دوره کارشناسی، دانشجویانی که علاقهمند به ادامه تحصیل و کسب تخصص در یک حوزه خاص از پرستاری هستند، میتوانند در مقطع کارشناسی ارشد پرستاری ادامه تحصیل دهند. این دوره معمولاً 2 سال طول میکشد و دانشجویان در آن بهصورت تخصصیتر با مباحث مربوط به پرستاری آشنا میشوند.
دکتری پرستاری
دوره دکتری معمولاً 4 تا 5 سال طول میکشد و دانشجویان در این مقطع به پژوهشهای بیشتر درزمینه پرستاری و بهبود فرآیندهای مراقبتی مشغول میشوند. فارغالتحصیلان دکتری پرستاری میتوانند بهعنوان استاد دانشگاه، پژوهشگر و مدیران بخشهای درمانی و مراقبتی فعالیت کنند.
وظایف مامایی
ماماها ازجمله کادر درمانی هستند که نقش حیاتی در مراقبت از مادران باردار و جنین دارند. وظایف ماماها عمدتاً به مراقبتهای پیش از زایمان، حین زایمان و پس از زایمان محدود میشود. آنها نهتنها از سلامت مادر و جنین مراقبت میکنند، بلکه نقش مهمی در آموزش و آگاهیرسانی به مادران درزمینههای مختلف بارداری و زایمان دارند.
برخی از وظایف کارشناس مامایی که در هنگام بررسی این موضوع که رشته مامایی بهتره یا پرستاری موردتوجه قرار میگیرند، عبارتاند از:
- نظارت بر سلامت مادران باردار و تشخیص مشکلات احتمالی
- کمک به زایمان طبیعی
- ارائه مشاورههای پس از زایمان به مادران در خصوص تغذیه و مراقبت از نوزاد
- تشخیص و درمان مشکلات زنان و بیماریهای مربوط به بارداری
مطلب مرتبط: یک ماما چه وظایفی دارد و چگونه میتوان ماما شد؟
وظایف پرستاری
پرستاران وظایف مختلفی را بر عهدهدارند که شامل مراقبت از بیماران در تمامی مراحل بیماری و درمان است. برخلاف ماماها که تمرکز ویژهای بر سلامت زنان دارند، پرستاران با بیماران مختلف سروکار دارند. ازجمله وظایف پرستاران که باید در هنگام بررسی این موضوع که رشته مامایی بهتره یا پرستاری موردتوجه قرار گیرند، عبارتاند از:
- مراقبتهای بالینی از بیماران بستری در بیمارستان
- اجرای دستورات پزشکی تحت نظر پزشک معالج
- ارائه مراقبتهای پس از جراحی و درمانهای مختلف
- ارائه آموزش به بیماران و خانوادههای آنها در رابطه با مسائل بهداشت و درمان
حقوق مامایی
در بررسی این سوال که: «رشته مامایی بهتره یا پرستاری؟»، باید به میزان حقوق و درآمد هر دو رشته توجه شود. حقوق مامایی 1403 با توجه به محل خدمت، تجربه کاری و سطح تحصیلات متفاوت است. ماماها در بیمارستانها و مراکز بهداشتی دولتی معمولاً حقوق و مزایایی مطابق با قانون کار دریافت میکنند. این در حالی است که فعالیت در مطب مامایی یا مطب شخصی میتواند با درآمد بیشتری همراه باشد.
حقوق پرستاری
حقوق پرستاران با توجه به سطح تحصیلات و تجربه آنها متفاوت است. ارشد پرستاری یا پرستارانی که مدرک بالاتر دارند، معمولاً حقوق بالاتری نسبت به پرستاران تازهکار دریافت میکنند. در بیمارستانهای دولتی و خصوصی، پرستاران حقوق متفاوتی دارند که بر اساس بخش کاری آنها تعیین میشود.
در اینجا این سوال مطرح میشود که حقوق مامایی بیشتره یا پرستاری؟ این سوال به عوامل متعددی بستگی دارد؛ اما در برخی از موارد پرستاران باتجربه میتوانند حقوق بالایی دریافت کنند. بر اساس گزارش حقوق و دستمزد جاب ویژن 1403، متوسط حقوق پرستاری در تهران مبلغی برابر با 13.2 میلیون تومان در ماه است.
لینک مرتبط: آگهی های استخدام ماما در تهران
مامایی یا پرستاری؟ مقایسه مزایا و معایب شغلی
برای انتخاب هر رشته تحصیلی یا شغلی، باید به مزایا و سختیهای آن حوزه توجه کنید. مشاغل مامایی و پرستاری در برخی از موارد شرایط مشابهی دارند؛ اما تفاوتهایی بین این دو حوزه وجود دارد. درنتیجه بهتر است پیش از گرفتن تصمیماتی مانند تغییر رشته از مامایی به پرستاری، با مزایا و معایب هرکدام از این رشتهها آشنا شوید. بهعنوانمثال، آقایان در ایران نمیتوانند در رشته مامایی ادامه تحصیل دهند. در ادامه، به بررسی مزایا و معایب هریک از این حوزههای کاری خواهیم پرداخت.
مزایای شغل مامایی
در ایران امکان تحصیل در رشته مامایی در مقطع کاردانی وجود دارد. این بدان معنا است که با طی کردن دوره تحصیلی نسبتا کوتاه، میتوانید وارد بازار کار مامایی شوید. دانشجویان مامایی بعد از فارغالتحصیلی میتوانند در بیمارستانها، مطب مامایی یا حتی در بخشهای مشاوره و آموزش فعال باشند.
مزیت مهم این رشته، امکان تأسیس مطب مامایی است. از دیگر مزایای این رشته میتوان به داشتن فرصتهای شغلی متنوع در بخشهای دولتی و خصوصی اشاره کرد.
معایب شغل مامایی
شغل مامایی علیرغم مزایای زیادی که دارد، با برخی از چالشها و معایب همراه است. در اینجا به برخی از مهمترین معایب این شغل اشاره میکنیم:
بازار کار اشباعشده
یکی از معایب اصلی رشته مامایی، اشباع بودن بازار کار آن است. این وضعیت باعث شده است تا برخی از ماماها به فعالیت در مطب مامایی یا بخشهای خصوصی رویآورند. شرایطی که ممکن است با امنیت شغلی کمتری همراه باشد.
ساعتهای کاری طولانی
ماماها اغلب با کار در شیفتهای طولانی، شبها، آخر هفتهها و تعطیلات مواجه هستند. این امر میتواند بر سلامت جسمی و روانی و همچنین ایجاد تعادل در زندگی شخصی آنها تأثیر منفی بگذارد. در مواقع اورژانس و شرایط خاص، ساعتهای کاری بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد و برنامهریزی برای زندگی شخصی را دشوار میکند.
استرس و فشار روانی
ماماها با شرایط و موقعیتهای استرسزا، ازجمله زایمانهای دشوار، مرگومیر نوزادان یا مشکلات سلامتی مادران مواجه هستند. این امر میتواند منجر به فشار روانی و خستگی مزمن شود.
خطر ابتلا به بیماریهای خاص
تماس مستقیم با خون و مایعات بدن مادر و نوزاد، خطرات عفونتی را افزایش میدهد. همچنین، کار در محیط پراسترس، احتمال ابتلا به بیماریهای جسمی و روانی مانند اختلالات خواب، افسردگی و اضطراب را افزایش میدهد.
پرداخت کم و عدم امنیت شغلی
دستمزد ماماها نسبت به مسئولیتها و خطرات شغلی، کمتر از حد مطلوب است. در برخی از موارد، امنیت شغلی برای ماماها بهاندازه سایر مشاغل تضمینشده نیست.
مسئولیتهای سنگین
ماماها وظیفهدارند که مراقبت کامل از مادران باردار و جنین را در فرآیندهای بارداری و زایمان به عهده بگیرند. این مسئولیت سنگین در مواقعی که مشکل یا حادثهای رخ دهد میتواند بسیار استرسزا باشد. همچنین، ماماها در صورت بروز مشکلات حین زایمان یا بعدازآن، ممکن است ازنظر قانونی تحتفشار قرار گیرند.
مزایای شغل پرستاری
از مهمترین مزایای رشته پرستاری میتوان به بازار کار گسترده آن اشاره کرد. آینده شغلی پرستاری بهویژه با توجه به نیاز روزافزون به پرستاران در بیمارستانها و مراکز درمانی، روشن است. از فرصتهای کاری در رشته پرستاری میتوان به امکان فعالیت در خانه سالمندان و اشتغال بهعنوان پرستار در منزل اشاره کرد.
یکی دیگر از مزایای رشته پرستاری این است که فارغالتحصیلان در مقاطع بالاتر میتوانند درزمینههای مدیریت بیمارستان، آموزش پرستاری و پژوهش فعالیت کنند.
معایب شغل پرستاری
یکی از بزرگترین معایب شغل پرستاری، ساعات کاری طولانی و شیفتهای شبانه است. پرستاران به دلیل نیاز مداوم به مراقبت از بیماران ممکن است با شیفتهای کاری سنگین مواجه شوند که میتواند به خستگی فیزیکی و روحی منجر شود. همچنین، کمبود فرصتهای استخدام رسمی در بیمارستانهای دولتی، ازجمله موضوعاتی است که باید در انتخاب شغل پرستاری به آن توجه شود.
خطرات بهداشتی
پرستاران بهطور مداوم با بیماران در تماس هستند و این موضوع آنها را در معرض خطر ابتلا به بیماریهای مختلف قرار میدهد.
فشار روانی ناشی از مراقبت از بیماران
مراقبت از بیماران در شرایط ناخوشایند، دیدن درد و رنج آنها و برخورد با خانوادههای بیماران میتواند به فشار روانی پرستاران بیفزاید. این استرس مداوم ممکن است در طولانیمدت به خستگی شغلی و حتی فرسودگی روانی منجر شود.
کمبود نیروی کار و افزایش مسئولیتها
در بسیاری از مراکز درمانی، بهویژه بیمارستانهای دولتی، کمبود نیروی پرستاری یکی از مشکلات اساسی است. این کمبود نیرو باعث میشود که پرستاران مجبور به انجام وظایف بیشتری شوند.
لینک مرتبط: استخدام ماما مطب زنان
رشته مامایی بهتره یا پرستاری؟ مقایسه آینده شغلی
دانشجویان مامایی پس از اتمام دوره تحصیلی خود میتوانند در بیمارستانها، مطب مامایی، مراکز بهداشتی و حتی بهعنوان مشاور زایمان و بهداشت زنان در مراکز درمانی فعالیت کنند. این در حالی است که برخی از ماماها به دلیل نبود فرصتهای شغلی کافی در بخش دولتی، به سمت همکاری با کلینیکهای خصوصی گرایش پیدا میکنند.
همچنین برخی از ماماها ممکن است بهصورت مستقل مطب مامایی راهاندازی کرده و به ارائه خدمات مشاورهای و زایمان مشغول شوند. ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر میتواند فرصتهای شغلی بیشتری مانند تدریس در دانشگاهها و مشارکت در امور پژوهشی را برای فارغالتحصیلان فراهم کند.
برخلاف ماماها، پرستاران تنها به مراقبت از یک گروه خاص از افراد نمیپردازند. پرستاران در بخشهای مختلف مانند مراقبتهای ویژه، بخش داخلی-جراحی، کودکان، اورژانس و بخشهای دیگر به مراقبت از بیماران مختلف مشغول هستند.
این افراد نهتنها در بیمارستانها بلکه در مراکز درمانی خصوصی، مراکز توانبخشی و حتی خانههای سالمندان میتوانند مشغول به کار شوند. همچنین با گذراندن دورههای تکمیلی، پرستاران میتوانند بهعنوان سرپرستار در بخشهای مختلف فعالیت کنند. با توجه به تنوع وظایف پرستاران میتوان گفت که آینده شغلی پرستاری مطمئنتر از شغل مامایی است.
انتخاب بین مامایی یا پرستاری
اگر هنوز نتوانستهاید به این سوال که: «رشته مامایی بهتره یا پرستاری؟» پاسخ دهید، باید در کنار موضوعات مطرحشده در این مقاله به علایق و اهداف فردی خود توجه کنید. همچنین، به این نکته توجه داشته باشید که آقایان در ایران نمیتوانند در رشته مامایی تحصیل کنند.
پس بهطورکلی اگر به مراقبت از مادران باردار و موضوع زایمان علاقهمند هستید، قبولی مامایی میتواند برای خانمها گزینه مناسبی باشد؛ اما اگر به مراقبت از بیماران در بخشهای مختلف درمانی علاقه دارید، قبولی پرستاری میتواند فرصتهای بیشتری را برای خانمها و آقایان کارجو فراهم کند.
جمعبندی
در این مطلب به بررسی این موضوع که رشته مامایی بهتره یا پرستاری پرداختیم. پاسخ به این سوال به اهداف شغلی، علاقهمندیها و اولویتهای فردی بستگی دارد. مامایی با تمرکز بر مراقبت از زنان و زایمان، فرصتهای خاص خود را دارد، درحالیکه پرستاری با تنوع در وظایف و بخشهای کاری، فرصتهای بیشتری را برای پیشرفت شغلی فراهم میکند.
همچنین، درآمد و حقوق این دو رشته به تجربه، محل خدمت و سطح تحصیلات بستگی دارد. درنهایت میتوان گفت انتخاب نهایی به توانمندیها، شرایط و علاقه شما به نوع خاصی از خدمات درمانی بستگی خواهد داشت.